De Omval: van polder tot overgangsgebied

De geschiedenis van ATV De Westdijk begint bij De Omval, een gebied met wortels die teruggaan tot de 17e eeuw. Na de drooglegging van het Schermeer (tegenwoordig polder de Schermer) in 1633 ontstond hier een belangrijke verbinding tussen polder en stad. Via een overhaal werden boten over de dijk getrokken richting Alkmaar, waarna zich een klein buurtschap ontwikkelde met onder andere een herberg, smid en bakker.

In de eeuwen daarna bleef De Omval vooral een agrarisch gebied, met weilanden, sloten en kleinschalige tuinbouw. Rond 1900 waren er meerdere tuinbouwbedrijven actief, die hun producten leverden aan de stad. Het leven was er eenvoudig, maar de gemeenschap hecht.

De familie Blankendaal in de druivenserre aan De Omval, omstreeks 1930

Verandering en nieuwe functies

In de 20e eeuw veranderde De Omval ingrijpend. Door de groei van Alkmaar en infrastructurele aanpassingen verloor het gebied geleidelijk zijn agrarische functie. Tegelijkertijd ontstond er meer ruimte voor groen en recreatie. De voormalige landbouwgrond kreeg nieuwe bestemmingen, waaronder volkstuinen.

Hiermee veranderde ook de rol van het gebied: van productielandschap naar een plek voor ontspanning, natuur en ontmoeting. De historische relatie tussen stad en landschap bleef echter duidelijk zichtbaar.

© Beeldcollectie Regionaal Archief Alkmaar
Kaartgegevens © 2021 Google, Airbus

Oprichting van ATV De Westdijk

In deze context werd in 1987 Amateur Tuinders Vereniging De Westdijk opgericht. De groeiende vraag naar volkstuinen leidde tot de ontwikkeling van een kleinschalig en groen complex aan de rand van de stad.

Vandaag de dag bestaat het park uit circa 79 tuinen en staat het bekend om zijn knusse karakter en sterke gemeenschapsgevoel. Tuinieren is hier niet alleen gericht op opbrengst, maar vooral op ontspanning, natuurbeleving en sociaal contact.

Ontwikkeling en voorzieningen

In de jaren 2000 heeft ATV De Westdijk een belangrijke moderniseringsslag doorgemaakt. Paden en entree zijn vernieuwd, de waterhuishouding is verbeterd door betere drainage en de voorzieningen zijn gemoderniseerd.

Een centrale plek binnen het complex is tuinbistro La Bocage, waar tuinders en bezoekers elkaar ontmoeten en het sociale hart van de vereniging ligt.

Heden en toekomst

ATV De Westdijk maakt sinds 2023 deel uit van het erkend immaterieel erfgoed. Dit benadrukt het belang van volkstuinen als levend onderdeel van de Nederlandse cultuur.

Tegelijkertijd staat het complex, net als veel groene gebieden aan de stadsrand, onder druk door onder andere woningbouwontwikkelingen. Als één van de elf volkstuinverenigingen in Alkmaar blijft ATV De Westdijk zich inzetten voor het behoud van deze unieke plek.

Een groene oase waar geschiedenis, natuur en gemeenschap samenkomen en waar ruimte blijft voor rust en ontmoeting, nu en in de toekomst.

Wilt u meer weten over de geschiedenis van de Omval? Klik dan hier.